Zakaz dochodzenia kar umownych na podstawie art. 15 r1 ustawy covid-19

Zgodnie z treścią art. 15r¹ Ustawy COVID-19:

W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, i przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, zamawiający nie może potrącić kary umownej zastrzeżonej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, o której mowa w art. 15r ust. 1, z wynagrodzenia wykonawcy lub z innych jego wierzytelności, a także nie może dochodzić zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania tej umowy, o ile zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono tę karę, nastąpiło w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii;

Powyższą procedurę wprowadzoną ustawą COVID-19 obrazuje poniższy schemat:

KROK 1 – STWIERDZENIE NIENALEŻYTEGO WYKONANIA UMOWY

W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, i przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, zamawiający nie może skorzystać z uprawnienia do dochodzenia zapłaty kary umownej zastrzeżonej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z wynagrodzenia wykonawcy lub innych jego wierzytelności (a także zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania umowy) – o ile zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono tę karę, nastąpiło w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

KROK 2 – USTALENIE TERMINU ZDARZENIA NIENALEŻYTEGO WYKONANIA UMOWY

Dla ustalenia możliwości skorzystania w uprawnień przewidzianych w umowie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez wykonawcę, zamawiający jest zobligowany ustalić kiedy nastąpiło zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono tę karę.

KROK 3 – USTALENIE CZY ZDARZENIE POWODUJĄCE NALICZENIE KARY UMOWNEJ NASTĄPIŁO W OKRESIE OBOWIĄZYWANIA STANU EPIDEMII

Zamawiający musi ustalić, czy zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono karę miało miejsce w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, bądź w okresie 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni.

KROK 4 – DOCHODZENIE PRZEZ ZAMAWIAJĄCEGO KARY UMOWNEJ

Jeżeli zamawiający stwierdzi, że zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono karę nie zaistniało w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, i przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, zamawiający może dochodzić zapłaty od wykonawcy kary umownej zastrzeżonej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z wynagrodzenia wykonawcy lub z innych jego wierzytelności.

KROK 5 – ODSTĄPIENIE OD DOCHODZENIA KARY UMOWNEJ PRZEZ ZAMAWIAJĄCEGO

Jeżeli zamawiający stwierdzi, że zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono karę miało miejsce w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, i przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, zamawiający nie może dochodzić zapłaty od wykonawcy kary umownej z wynagrodzenia wykonawcy lub z innych jego wierzytelności, a także nie może dochodzić zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania tej umowy. Dochodzenie kary zostaje zawieszone.

W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, i przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, bieg terminu przedawnienia roszczenia zamawiającego o naliczeniu kary nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Upływ tego terminu, może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 120 dni od dnia odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.

Stosowanie art. 15r¹ Ustawy COVID-19:

Podkreślić należy, iż przepis art. 15r¹ Ustawy COVID-19 znajdzie swoje zastosowanie zarówno w odniesieniu do Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, jak i Ustawy z dnia 11 września 2019 r.

Art. 15r¹ Ustawy COVID-19 odwołuje się do umowy, o której mowa w art. 15r Ustawy COVID-19, a więc pośrednio do definicji zamówienia publicznego z ustawy z dnia 11 września 2019 r.

Kary umowne naliczone przez Zamawiającego w wyniku okoliczności niezwiązanych z COVID-19

Warto podkreślić, że przepis nie obejmuje tylko zakazu potrącania kar, których naliczenie wywołane jest okolicznościami związanymi z wystąpieniem COVID-19, ale obejmuje wszystkie kary umowne. Z Uzasadnienia rządowego projektu Tarczy 4.0. wynika, że: „Proponowane rozwiązanie ma przyczynić się do ograniczenia obciążeń finansowych wykonawców w okresie walki ze skutkami epidemii COVID-19, a w konsekwencji do zwiększenia ich zasobów finansowych” (Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Druk sejmowy Nr 382, s. 61, Sejm IX kadencji).

Jednocześnie, w celu odpowiedniego zabezpieczenia interesów zamawiających, przepisy przewidują wstrzymanie rozpoczęcia lub zawieszenie biegu terminów przedawnienia ww. roszczeń, na okres istnienia ograniczeń w dopuszczalności dokonywania potrąceń oraz dochodzenia zaspokojenia z zabezpieczenia.

Przepis dotyczy sytuacji, gdy zdarzenie, w związku z którym zastrzeżono karę umowną, nastąpiło w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, tj. od 14 marca 2020 r.