Bez kategorii, Prawo pracy17 kwietnia 20260 comments

KBZ HR NEWS | Prawo pracy 2026: nowe zasady L4, uprawnienia PIP, jawność wynagrodzeń i zmiany w stażu pracy – co musi zrobić pracodawca?

Szanowni Państwo,

przekazujemy Państwu najnowsze informacje dotyczące zmian w przepisach prawa pracy, które weszły w życie lub są planowane w najbliższym czasie.

Nowe regulacje dotyczące zwolnień lekarskich

Z dniem 13 kwietnia 2026 r. weszły w życie przepisy doprecyzowujące przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego, tj. pracę zarobkową wykonywaną w okresie orzeczonej niezdolności do pracy oraz aktywność niezgodną z celem zwolnienia od pracy.

Zgodnie z wprowadzoną definicją, przez pracę zarobkową rozumie się każdą czynność mającą charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego stanowiącego podstawę jej wykonywania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Ustawodawca wyraźnie wskazał przy tym, że za istotną okoliczność nie może zostać uznane polecenie pracodawcy.

Z kolei aktywność niezgodna z celem zwolnienia od pracy została zdefiniowana jako wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności życia codziennego oraz czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

Natomiast od 1 stycznia 2027 r. zmianie ulegną zasady dotyczące osób spełniających warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznym z co najmniej dwóch tytułów do tych ubezpieczeń. Natomiast od 1 stycznia 2027 r. zmianie ulegną zasady dotyczące osób spełniających warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznym z co najmniej dwóch tytułów. Na żądanie ubezpieczonego niezdolność do pracy z powodu choroby będzie mogła być stwierdzana w ramach jednego, określonego tytułu (poprzez wystawienie e-ZLA), podczas gdy w ramach innego możliwe będzie dalsze wykonywanie pracy, o ile jej charakter na to pozwala (np. chirurg ze złamanym palcem będzie niezdolny do pracy w szpitalu, ale nadal będzie mógł prowadzić wykłady jako nauczyciel akademicki).

Ważne zmiany dla krwiodawców od 1 maja 2026 r.

Od 1 maja 2026 r. wejdą w życie nowe zasady dotyczące zwolnień od pracy dla krwiodawców. Jak wynika z informacji przekazanej przez Państwową Inspekcję Pracy, zwolnienie od pracy będzie przysługiwało wyłącznie na czas niezbędny do wykonania badań, rzeczywisty czas pobytu w punkcie krwiodawstwa oraz czas dojazdu do punktu krwiodawstwa i powrotu.

Bez zmian pozostaje natomiast uprawnienie do 2 dni wolnego z tytułu oddania krwi.

Nowe zasady liczenia stażu pracy od 1 maja 2026 r.

Od 1 maja 2026 r. rozpoczyna się 24-miesięczny termin na udokumentowanie przez pracowników sektora prywatnego okresów aktywności zawodowej, świadczonej m.in. na podstawie umów cywilnoprawnych oraz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Okresy te powinny zostać zaliczone do stażu pracy, co wpłynie na uprawnienia pracownicze (np. wymiar urlopu wypoczynkowego, ale także: długość okresu wypowiedzenia czy wysokość odprawy przy zwolnieniach grupowych, jeśli aktywność zawodowa była wykonywana na rzecz obecnego pracodawcy). Podstawowym dowodem są zaświadczenia wydawane przez ZUS. Co istotne, okresy aktywności wykonywane na rzecz aktualnego pracodawcy powinny zostać zaliczone „z urzędu”, bez konieczności przedkładania zaświadczeń.

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy

2 kwietnia 2026 r. Prezydent podpisał nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jednocześnie kierując ją do Trybunału Konstytucyjnego; wejdzie ona w życie 8 lipca 2026 r., a postępowanie przed TK będzie toczyło się równolegle i nie wpłynie na jej obowiązywanie.

Najważniejszą zmianą jest przyznanie PIP uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych ustalających istnienie stosunku pracy w przypadku umów cywilnoprawnych wykonywanych w warunkach właściwych dla umowy o pracę, przy czym uprawnienie to ma charakter subsydiarny – decyzja będzie mogła zostać wydana dopiero po niewykonaniu przez podmiot zatrudniający polecenia usunięcia naruszeń.

W postępowaniu uwzględniana będzie również wola stron, o ile nie jest ona sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego ani nie zmierza do obejścia prawa.

Projekt wprowadza także instytucję interpretacji indywidualnej wydawanej przez Głównego Inspektora Pracy na wniosek podmiotu zatrudniającego w zakresie oceny charakteru stosunku prawnego; choć nie będzie ona formalnie wiążąca dla wnioskodawcy, jej zastosowanie zapewni ochronę przed sankcjami oraz będzie wiążące dla organów PIP, zwiększając bezpieczeństwo prawne pracodawców.

Jawność wynagrodzeń – możliwe opóźnienie i więcej czasu na przygotowania

Projekt ustawy stanowiący drugi etap implementacji dyrektywy o jawności wynagrodzeń (opublikowany w grudniu 2025 r.) przewiduje istotne nowe obowiązki dla pracodawców, w tym m.in. wartościowanie stanowisk pracy, raportowanie luki płacowej oraz rozszerzone obowiązki informacyjne w zakresie wynagrodzeń. Zgodnie z pierwotnymi założeniami przepisy miały zostać wdrożone do 7 czerwca 2026 r., jednak według najnowszych zapowiedzi ustawa implementująca może wejść w życie dopiero na początku 2027 r.

Jeśli te informacje się potwierdzą, będzie to dobra wiadomość dla pracodawców, ponieważ oznacza więcej czasu na przygotowanie się do nowych wymogów. W szczególności organizacje, które jeszcze nie rozpoczęły prac, powinny wykorzystać ten okres na wdrożenie systemowego wartościowania stanowisk pracy w oparciu o obiektywne kryteria, co będzie kluczowym elementem zgodności z przyszłymi regulacjami.

***

W przypadku pytań lub potrzeby wsparcia w przygotowaniu organizacji do nadchodzących zmian, zapraszamy do kontaktu.